Erkeklik mi Sarhoşluk mu

Bizim toplumda öfke ile cesaret birbirine karıştırılır. Oysa öfkelendiği için kavga eden insan cesur değildir; kontrolünü kaybetmiştir.

Öfke, tıpkı sarhoşluk gibi geçici bir bilinç bulanıklığıdır. Sarhoş ne yaptığını bilmez, öfkeli de bilmez. İkisi de artıyı eksiyi tartamaz, ikisi de kendini frenleyemez. Ve ikisi de iki saat sonra pişman olur. Bu yüzden öfkeyle yapılan çıkışlar cesaret değil, kontrol kaybıdır.

Cesaret dediğin şey ise tam tersidir: Sakin kalabildiğin halde harekete geçebilmektir. Duyguların seni sürüklemediği, beyninin yerinde olduğu bir anda, sonucu göze alarak adım atabilmektir. Çünkü cesaretin içinde hesap vardır, risk vardır, sorumluluk vardır. Öfkeyle yapılan hareket ise bu hesapları devre dışı bırakır. İnsan cesur olduğu için değil, kendini tutamadığı için harekete geçer.

Bir haksızlık karşısında, birinin dayak yediğini ya da mağdur edildiğini düşün. O an orada duran insanların çoğu sakindir ama kimse ayağa kalkmaz. Çünkü sakin insan hesap yapar: Başıma bela alır mıyım, bana zarar gelir mi, işimden olur muyum diye düşünür. Hesaplar devrededir, korkular devrededir, o yüzden kimse hareket etmez. Ama aynı insan öfkelendiğinde bu hesaplar geçici olarak devre dışı kalır. Artık korku yoktur, hesap yoktur, sadece patlama vardır. İşte bu yüzden birçok kavga cesaretten değil, fren mekanizmasının çökmesinden doğar. Asıl cesaret ise tam tersidir: Sakin kalabildiğin halde, riskleri görerek ve bilerek hareket edebilmek. Bir haksızlık karşısında duygulara kapılmadan, bilinçli bir şekilde müdahale edebilmek. Bizim toplumda bu çok nadirdir. Çünkü çoğu insan ya tamamen susar ya da öfkeyle patlar. Ama bilinçli ve kontrollü bir şekilde haksızlığın karşısında duran insan çok azdır. Oysa gerçek yiğitlik tam da budur. Sarhoşun cesareti alkoldendir. Öfkeli insanın cesareti de duygudandır.

Trafikte birbirine efelenen tiplere bir bak. Karşısındaki sıradan biriyse bağırır çağırır, üstüne yürür, kabadayılık oynar. Ama aynı adam, karşısındaki güçlü biri olduğunda, bir mafya üyesi ya da ciddi bir tehdit gördüğünde anında susar, geri adım atar, ezilir. Demek ki bu yaptığı cesaret değil, ortamdan beslenen bir rahatlıktır. Ortam müsaitse aslan, ortam zorsa kuzu. O halde bu cesaret değil, fırsatçılıktır. Gerçek cesaret her ortamda aynı durabilmektir. Ama bu tipler sadece güçlüyken kabadayılık oynar, zayıfken sessizdirler. Yani aslında cesaretleri yoktur, sadece kontrolsüzlükleri vardır. Öfke onları ele geçirdiğinde ne yaptıklarını bilmezler, sonra da pişman olurlar. İşte bu yüzden öfkeyle yapılan her çıkışı cesaret sanmak büyük bir yanılgıdır.

Sonuç olarak şunu iyi anlamak gerekir:

Cesaret, sakin kalabildiğin halde bedelini bilerek ve göze alarak doğru olanı yapabilmektir. Yiğitlik bağırmakta değil, kendine rağmen doğru yerde durabilmektedir.

Öfkeyle kalkan cesur değildir, esirdir. O anlık bir sarhoşluktur bu, ertesi gün pişmanlık getirir. Oysa gerçek cesaretin ardından pişmanlık gelmez, sadece doğru şeyi yapmış olmanın ağır ama onurlu yükü gelir. Bu toplum kontrolsüz herifi kahraman sanmaktan vazgeçmediği sürece, gerçek cesaret hep azınlıkta kalacak ve her kavga sonrası iki saat sonra pişman olanlar çoğunlukta olacaktır. Ve birileri de bu ucuz ve sahte kahramanlara özenmek için can atacaktır.

Ama unutma: Aslan, kükrediği için değil, avını sabırla takip ettiği için krallığını korur. Yiğitlik bağırmakta değil, doğru yerde durabilmektedir.

Bu sebeple bizim gibi duygu odaklı toplumlarda duygular pik yapmadan oy verme tercihleri değişmez. Oysa oy verme tercihleri duygu devinimi ile değil; bilinçle, farkındalıkla, sakinlikle değişmeliydi. Merhamet duygusu taşmadan yardım etme davranışı ortaya çıkmaz. Öfke duygusu kabarmadan, kimse başkası için harekete geçip de sorumluluk almaz. Bizim gibi toplumlarda bilinci etkilemeniz değil, duyguları ateşlemeniz gerekir. Oysa erkeklik öfkelendiğin zaman kırıp dökmek değildir, halen aklı başında hareket edebilmektir. Öfkesi ile sarhoş olmayı erkeklik ve cesaret diye yücelttiğimiz sürece ne kötü örnekleri ne de bunları rol ve model alanları asla azaltamayız.