Hakikat Tekelciliği

Kağıt üzerindeki din başkadır, gücün elindeki din bambaşkadır. Mekke devrindeki ayetlerin dili ile Medine dönemindeki uygulama farklıdır. Hz. Osman’ın himayesindeki uygulama ile Hz. Ömer’in yönetimindeki uygulama aynı değildir. Teorideki şeriat başkadır, uygulamadaki şeriat bambaşkadır. Kitaptaki din ile yorumlanan din arasında fark vardır. İlahi din başkadır, beşerileşen ve ideolojileşen din bambaşkadır. Muttakiler için öğüt olan din ile kurumsallaşan din aynı değildir. Taliban’ın elindeki din başka, Adnan Oktar’ın elindeki din başkadır. Mehmet Okuyan’ın yorumladığı din başka, Cübbeli Ahmet’in yorumladığı din başkadır.

Din hakikat olabilir; ancak din anlayışları yorumdur. Din olgudur, inanç ise algıdır. Hiç kimsenin kendi din algısı, din olgusunun kendisi değildir. Algı, olgu ile ancak belli oranlarda örtüşebilir. Bu oran kiminde yüzde yirmidir, kiminde yüzde seksendir. Bunu da en doğru şekilde sadece Allah bilir. Çünkü bu konuda hüküm verirken kullandığımız araç da yine algımızdır. Algı yanılabilir, yanlış yorumlayabilir. Zira her algılama süreci beşerî bir bilgi işleme faaliyetidir ve içinde hata, çelişki ve çarpıtma barındırabilir.

Din algısı beşeridir, din olgusu ilahidir. Bu sebeple hiç kimse kendi beşerî din algısını dinin kendisi olarak dayatmamalıdır. İnsan ancak “Umulur ki en doğruya en yakın anlayışa sahibimdir” diyebilir ve bu noktada dua ve temennide bulunabilir.

Kimse hak ile batılı karıştırmamalı, kendi beşerî algısını putlaştırmamalıdır. “En doğrusunu Allah bilir” diyebilmek bir zayıflık değil, aksine büyük bir özgüven ve bilinç göstergesidir. Aynı zamanda bu yaklaşım toplumsal barışın da temel anahtarıdır. Çünkü din eksenli pek çok kavga ve çatışma, algı ile olgunun karıştırılmasından, beşerî yorumların mutlaklaştırılmasından ve kutsallaştırılmasından doğar.

Kur’an “Tartışıp durduğunuz konularda hükmü kıyamet gününde ben vereceğim” der. Bu, aslında hükmü sizin vermemeniz gerektiğini ifade eder. Çünkü insan kalplerde olanı bilemez. Çünkü hüküm verirken kullandığı şey beşerî algısıdır ve bu da yanılabilir. Referans aldığın kaynak hakikat olabilir; fakat o kaynağı yorumlayan mekanizma senin algındır. Malzeme kusursuz olabilir, ama onu işleyen makine kusurlu olabilir.

Aksi halde her ekol kendi yorumunu Allah’ın dini, kendi anlayışını Allah’ın hükmü gibi sunar. Oysa aynı olgu bu kadar farklı şekilde yorumlanabiliyorsa, değişen şey hakikat değil, algıdır. İnsanlar artık kendi algılarına “olgu”, kendi inançlarına “din” deme yanılgısından vazgeçmelidir. Beşerî olanla ilahî olanı aynı sepete koymamalıdır. Aksi halde kendi hata, kusur ve çelişkilerini dine mal etme vebaline girerler.

Örneğin Selefilik İslam değildir; İslam’ın bir yorumudur. Ne kadar örtüşüyorsa o kadar değerlidir. Ne kadar örtüşmediğini ise en doğru şekilde yalnızca Allah bilir. Bu ölçü insanın eline geçtiğinde herkes kendi yorumunu hakikat ilan eder. Nurcu da kendini hakikat görür, Selefi de. Herkes kendi algısını olgu makamına yükseltir, kendi inancını dinin yerine koyar. Çünkü insan yoğurdum ekşi demez.

Unutulmamalıdır ki insanın devreye girdiği yerde saf hakikatten söz etmek zordur. Yorumun olduğu yerde kesinlik iddiası tehlikelidir. Yoruma kesin bilgi denilemez.
Ölçü açıktır: “Hakkında kesin bilgi sahibi olmadığın şeyin peşinden gitme.”

Din olgudur. İnanç algıdır. Din ilahidir. İnanç ise büyük ölçüde yorumdur. Kafalarımızdaki dinin kendisi değildir, dinin algısıdır. Öyleyse algı ile olguyu karıştırma, yoruma mutlak muamelesi çekme, hakikat tekelciliğine soyunma. Tekelcilik tüccarın işidir. Din bir mal değildir, sen de tüccar değilsin. Aksi halde zan olanı kesin bilgi diye, yorumu hakikat diye, beşeri olanı ilahi diye satmış; böylece din tüccarlığına kalkmış olursun.

Şüphesiz ki en doğrusunu sadece Allah bilir.